به گزارش خبرنگار شهر روشن از کرمانشاه، مرکز مطالعات تاریخی معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه رازی با همکاری انجمن ایرانی تاریخ مرکز استان کرمانشاه، انجمن علمی – دانشجویی تاریخ دانشگاه رازی و معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه رازی در هفته جاری نشست علمی حضوری – مجازی با عنوان: «نهضت ملی شدن صنعت نفت و قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱ در کرمانشاه» را با سخنرانی آقایان رضا مختاری اصفهانی پژوهشگر و نویسنده و سرکار خانم فرشته ازره کارشناس مسائل نفت برگزار کرد.

براساس این گزارش، محمد حسین شیریان از پیشکسوتان حوزه مطبوعات کرمانشاه، اما به دلیل کسالت حضور نداشتند. دبیر این نشست برعهده دکتر روح اله بهرامی دانشیار گروه علوم تاریخی دانشگاه رازی و رئیس انجمن ایرانی تاریخ مرکز استان کرمانشاه بود که در ابتدا پس از معرفی سخنرانان مقدمه­ ای با موضوع فوق و با بررسی تعدادی از اسناد مرتبط با این قیام بیان و بر تحلیل اسناد و منابع آن در راستای عبرت آموزی تأکید کردند.

طی این جلسه؛ مبحث قیام ۳۰ تیرناه ۱۳۳۱ را اجتماعی و سیاسی دانستند که سبی شد همه جریان­ های سیاسی ایران با یکدیگر پیوند داشته باشند. بنابراین در تاریخ ایران اهمیت بسیاری دارد زیرا از حیث ملی مهم است.

رضا مختاری اصفهانی در ادامه جلسه درباره موضوع «واکاوی علل برآمدن و پیامدهای قیام سی تیر» سخن گفتند. و پس از بررسی کوتاه ساختار سیاسی و اجتماعی حکومت پهلوی تا سال ۱۳۳۱ به خصوص مشکلات جامعه ایران در اواخر دوره پهلوی و در جریان جنگ جهانی دوم، چگونگی شکل­ گیری قیام ۳۰ تیرماه ۱۳۳۱ را بیان کرد.

در واقع، این قیام پس از ملی شدن صنعت نفت اتفاق افتاد. شروع قیام بعد از استعفای دکتر مصدق و انتخاب قوام السلطنه به نخست وزیری از طرف شاه پهلوی بی کفایت بود. مردم خواستار استعفای قوام و نخست وزیری مصدق بودند.

نقش روحانیت در پیروزی نهضت نفت نیز غیر قابل انکار بود. در نهایت قوام طرد شد و مصدق مجددا به نخست وزیری انتخاب شد. اما این قیام موجب شهادت شمار زیادی از مردم در سرتاسر کشور شد.

وی سپس به ماجرای سفر دکتر مصدق به دادگاه لاهه به خاطر مشکلاتی که انگلستان برای ایران به وجود آورده بود اشاره داشت و عدم صلاحیت این دادگاه و احقاق حق ایران در قضیه نفت و نیز ماجرای استعفا و مشکلات وی با مجلس و مخالفان و نحوه برخورد دولت با معترضان و در نهایت، پیامدهای آن را توضیح داده و عملکرد محمدرضاشاه، قوام­ السلطنه و نیز دکتر محمد مصدق، آیت­ اله کاشانی و مردم را در این خصوص واکاوی کردند.

فرشته ازره، کارشناس مسائل تاریخ نفت نیز در این جلسه به موضوع:
«نقش کارگران صنعت نفت کرمانشاه در قیام سی تیرماه»تاکید و با اشاره ای به نقش مهم کرمانشاه در مبارزه با استعمار بریتانیا به خصوص در جریان رویدادهای نهضت ملی شدن صنعت نفت با بیان روایاتی از شاهدان عینی واقعه سی تیرماه در کرمانشاه و تحلیل اسناد مربوطه، جایگاه کارگران پالایشگاه نفت کرمانشاه، مردم، بزرگان و روشنفکران این شهر در تقابل با مخالفان دکتر مصدق را به طور کامل تببین کرد و بر اهمیت حضور مردم کرمانشاه و جایگاه کارگران نفت در این قیام و بعدها حمایت دولت مصدق از خواسته های کارگران مذکور تأکید و تأثیر آنان را در پیروزی مجدد دولت مصدق در قیام ۳۰ تیرماه را با تکیه بر اسناد و منابع یکی از مسائل مهم اجتماعی تاریخ نفت ایران دانست

این پژوهشگر در زمینه های سیاسی و اقتصادی همراهی مردم و کارگران پالایشگاه نفت کرمانشاه را با قیام سی تیر موارد زیر دانست و افزود:
فضای ایران پس از دستاورد مهم ملی شدن صنعت نفت که امیدواری هایی را جهت بهبود وضعیت اقتصادی و رفاه عمومی و کاهش چشمگیر نفوذ و سلطه بریتانیا بر سرنوشت کشور رقم زده بود. مخالفت و توطئه های عوامل داخلی و خارجی بریتانیا و فشارهای شدید اقتصادی و سیاسی بر ایران و تبلیغات جناح های مخالف علیه دولت مصدق.
-نقش آگاهانه کارگران پالایشگاه نفت کرمانشاه که از آغاز اکتشافات نفت در چیاسرخ قصرشیرین همواره شاهد غارت منابع ملی و ظلم های شرکت نفت انگلیس و ایران بودند و از قبل از ملی شدن صنعت نفت اعتصابات انجام داده بودند.

وی ادامه داد: در چنین فضایی کارگران شرکت نفت کرمانشاه در کنار احزاب، مطبوعات و فعالان سیاسی توانستند با ادامه اعتصابات، برگزاری جلسات، صدور بیانیه ها در تهیج افکار عمومی و همراهی آنان برای تظاهرات بعد از استعفای مصدق و سرانجام در سی تیر پیروزی دولت ملی و سقوط قوام السلطنه، نقش مهمی ایفا کنند.

وی گفت: این بسیج عمومی، پیام هشدار دهنده ای به مخالفان مصدق بود که نشان داد مردم ایران حاضر نیستند در برابر تضییع حقوق، غارت منابع ملی، از دست دادن استقلال و بازگشت سلطه بیگانگان و دست نشاندگان داخلی آنان سکوت کنند.

ازره تثبیت دستاوردهای ملی و تقویت روحیه ملی گرایی، بازگشت مصدق به حکومت با حمایت هایی که بخش اعظم آن نتیجه حمایت های مطبوعات، عامه‌ مردم و کارگران بود،توجه دولت مصدق به حقوق کارگران و ارتقا سطح دستمزدها و رفاه عمومی را از مهم ترین دستاوردهای قیام سی تیر ۱۳۳۱ بیان کرد.

بهرامی نیز در این جلسه با جمع­ بندی این نشست و ارائه تعدادی دیگر از اسناد مرتبط با قیام ۳۰ تیرماه ۱۳۳۱ بر اهمیت پژوهش پیرامون این حادثه تأکید کردند. همچنین سخنرانان به سؤالات مطرح شده در این نشست پاسخ دادند.

گزارش: زهرا حسین زاده

انتهای پیام/ت